مزیت جدید فولاد هرمزگان روی ریل شکل گرفت

بر اساس اطلاعات منتشرشده، سهم حمل ریلی محصولات فولاد هرمزگان در سال‌های گذشته کمتر از ۵ درصد بود، اما این سهم در پنج ماه نخست امسال به ۴۵.۹ درصد رسیده است. به بیان دیگر، در فاصله‌ای کوتاه، سهم ریل در جابه جایی محصولات شرکت تقریباً به ۱۰ برابر سطح پیشین نزدیک شده است، جهشی که در صورت تداوم، می‌تواند ساختار هزینه‌های لجستیکی فولاد هرمزگان را تغییر دهد.

اهمیت این اتفاق زمانی بیشتر می‌شود که موقعیت جغرافیایی فولاد هرمزگان را در نظر بگیریم. قرار گرفتن مجتمع در بندرعباس، از یک سو دسترسی شرکت به شبکه صادراتی و بنادر را تسهیل می‌کند، اما از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از بازار مصرف فولاد در مناطق مرکزی و شمالی کشور قرار دارد؛ بنابراین انتقال حجم بالای محصولات از جنوب به بازار‌های داخلی، هزینه و ظرفیت قابل توجهی در بخش حمل‌ونقل نیاز دارد.

در چنین شرایطی، افزایش سهم ریل می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای ناشی از حمل جاده‌ای را کاهش دهد. حمل ریلی، به ویژه برای جا به جایی محموله‌های حجیم و مستمر، این امکان را فراهم می‌کند که شرکت از ظرفیت حمل انبوه استفاده کرده و وابستگی خود به کامیون را کاهش دهد. البته صرف استفاده از ریل الزاماً به معنای کاهش هزینه نیست و میزان صرفه‌جویی به عواملی مانند نرخ حمل، مسافت، ظرفیت قطار، دسترسی به واگن، زمان تخلیه و بارگیری و اتصال شبکه ریلی به مقصد وابسته است. با این حال، افزایش سهم ریل نشان می‌دهد فولاد هرمزگان در حال حرکت به سمت استفاده ساختاری‌تر از این ظرفیت است.

نقطه مهم این تحول، هم‌افزایی با فولاد مبارکه است. استفاده از ظرفیت‌های مشترک و هماهنگی در زنجیره حمل می‌تواند یکی از موانع سنتی حمل ریلی، یعنی پراکندگی بار و ناکافی بودن حجم اقتصادی محموله‌ها، را کاهش دهد. در این مدل، فولاد مبارکه تنها یک شریک در زنجیره تولید نیست، بلکه می‌تواند از طریق هماهنگی در حمل، به بهبود بهره‌وری لجستیکی فولاد هرمزگان نیز کمک کند.

این موضوع از منظر مدیریت ریسک نیز اهمیت دارد. صنعت فولاد ایران در سال‌های اخیر علاوه بر محدودیت انرژی و نوسانات بازار، با مشکلات حمل‌ونقل، کمبود ناوگان جاده‌ای و افزایش هزینه‌های لجستیکی مواجه بوده است. وابستگی بالا به یک شیوه حمل، در چنین شرایطی خود به یک ریسک عملیاتی تبدیل می‌شود. بنابراین، افزایش سهم ریل را می‌توان بخشی از سیاست متنوع‌سازی مسیر‌های انتقال محصول دانست، سیاستی که در صورت اختلال در جاده، می‌تواند بخشی از ظرفیت جابه‌جایی شرکت را حفظ کند.

از سوی دیگر، این تحول می‌تواند پیام مهمی برای ساختار هزینه فولاد هرمزگان داشته باشد. در بازاری که حاشیه سود تولیدکنندگان تحت تأثیر قیمت مواد اولیه، انرژی، نرخ ارز و محدودیت‌های تولید قرار دارد، کاهش یا کنترل هزینه‌های غیرتولیدی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. لجستیک در این شرایط دیگر صرفاً یک هزینه پشتیبان نیست؛ بلکه به یکی از اهرم‌های رقابت‌پذیری تبدیل می‌شود.

با این حال، موفقیت این رویکرد به تداوم آن وابسته است. جهش سهم ریلی در پنج ماه نخست سال زمانی به یک مزیت پایدار تبدیل خواهد شد که دسترسی به واگن، ظرفیت خطوط، سرعت تخلیه و بارگیری و اتصال ریلی به مراکز مصرف نیز متناسب با رشد حمل افزایش یابد.

در نهایت، تجربه فولاد هرمزگان یک پیام روشن برای زنجیره فولاد دارد: در صنعتی که تولیدکنندگان اغلب برای کاهش هزینه به سراغ افزایش ظرفیت تولید می‌روند، گاهی مزیت رقابتی نه در کوره و خط تولید، بلکه در مسیری ساخته می‌شود که محصول پس از خروج از کارخانه طی می‌کند. اگر سهم ۴۵.۹ درصدی حمل ریلی تثبیت شود، لجستیک می‌تواند از یک هزینه اجتناب‌ناپذیر به بخشی از مزیت رقابتی فولاد هرمزگان تبدیل شود.

*تیتر20