تأثیرات بزرگ تحولات خلیج فارس بر بازار جهانی فولاد

به گزارش پترومتالز، بازار جهانی فولاد در نیمه آوریل ۲۰۲۶ در حال تجربه یکی از پیچیده‌ترین مقاطع تاریخ خود است. تحولات جاری در خلیج فارس و انسداد نسبی تنگه هرمز و اقدامات خصمانه آمریکا در آبهای منطقه غرب آسیا، نبض تجارت فولاد در خاورمیانه را از کار انداخته و امواج شوک آن، از کارخانه‌های نورد جنوب شرق آسیا تا بازارهای ورق اروپا را درنوردیده است. در حالی که مشتریان سنتی فولاد میانی ایران به ناچار به آغوش چین پناه برده‌اند، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز در باتلاق کمبود مواد اولیه و جهش افسارگسیخته هزینه‌های تولید گرفتار آمده‌اند.

نتیجه مستقیم بحران در خلیج فارس، جهش نجومی هزینه‌های حمل دریایی به مقصد کشورهای عربی است. هزینه حمل کویل ورق گرم چینی به عربستان سعودی که پیشتر رقمی عادی محسوب می‌شد، اکنون با بیش از سه برابر افزایش به ۱۵۰ تا ۱۷۰ دلار در هر تن رسیده است. این افزایش هزینه، عملاً هرگونه مزیت رقابتی واردات را از بین برده است، به ویژه آنکه واردات ورق گرم در عربستان سعودی مشمول ۱۵ درصد تعرفه گمرکی نیز هست. در نتیجه این التهاب لجستیکی، فعالان بازار در عربستان در حالت «انتظار و مشاهده» فرو رفته‌اند و معاملات وارداتی به شدت کاهش یافته است.

بازار فولاد در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، به ویژه عربستان سعودی، به شدت تحت تأثیر اختلال در واردات مواد اولیه قرار گرفته است. مشکل اصلی، عدم دسترسی فولادسازان این کشورها به گندله سنگ آهن برای تولید آهن اسفنجی است. از آنجا که تنگه هرمز مسیر اصلی واردات این ماده حیاتی محسوب می‌شود، تداوم انسداد تنگه هرمز، کارخانه‌های احیا مستقیم در کشورهای عربی را با بحران ذخایر مواجه کرده است.

گزارش‌ها از عربستان سعودی نشان می‌دهد که فولادسازان این کشور دو راهبرد را برای مقابله با این بحران در پیش گرفته‌اند: نخست، کاهش عمدی حجم تولید برای کشش دادن به موجودی اندک مواد اولیه و دوم، تغییر فرمول شارژ کوره‌ها به سمت استفاده بیشتر از قراضه آهن. همین افزایش تقاضا برای قراضه، بازار داخلی این ماده را در عربستان ملتهب کرده است. قیمت قراضه سنگین داخلی در عربستان به بالاترین سطح رسید و شاخص قیمت قراضه ۱,۵۰۰.۴۹ ریال سعودی (حدود ۳۹۹ دلار) در هر تن جهش کرد. این در حالی است که یک منبع در کارخانه فولاد سعودی گفت که برخی فروشندگان قراضه انتظار افزایش ۱۰۰ ریالی دیگر در هر تن را دارند و یک منبع دیگر تأیید کرد که با توجه به افزایش ۲۰۰ ریالی قیمت میلگرد تنها در ماه آوریل، این افزایش محتمل است. یکی از فعالان بازار به صراحت گفت: «قیمت‌ها برای همه نوع متریالی دیوانه‌کننده شده است.»

این التهاب به بازار بیلت وارداتی امارات متحده عربی نیز سرایت کرده است. در حالی که قیمت بیلت وارداتی در هفته‌های گذشته در ماه گذشته ۴۶۰ تا ۴۸۰ دلار ثابت مانده بود، جدیدترین ارزیابی متال بولتن در ۱۴ آوریل نشان‌دهنده جهش ناگهانی و ۱۳.۳ درصدی سقف قیمت به ۵۵۰ دلار در هر تن CPT بندر جبل علی است. این جهش قیمتی نشان‌دهنده ناامیدی خریداران اماراتی برای یافتن محموله‌های جایگزین در غیاب عرضه ایران و با توجه به هزینه‌های سرسام‌آور حمل از مبدأ CIS یا هند است.

در عربستان سعودی، قیمت ورق گرم داخلی نیز منعکس‌کننده شرایط دشوار جاری است. شرکت Hadeed (شرکت آهن و فولاد عربستان) قیمت ورق گرم تجاری خود برای تحویل در ماه ژوئن را به حدود ۷۷۷ دلار در هر تن تحویل شده افزایش داده است که جهشی خیره‌کننده نسبت به قیمت ۶۵۶ دلاری پیشین محسوب می‌شود. این افزایش قیمت در حالی رخ داده که بازار ساخت‌وساز در عربستان تقاضای متوسطی دارد و این رشد قیمت صرفاً ناشی از فشار هزینه تمام‌شده تولید و نایاب شدن گزینه‌های وارداتی است.

نکته مهم دیگر این است که با غیبت فولادسازان ایرانی از بازار جهانی، برخی مشتریان سنتی ایران به فولادسازان چینی پناه برده‌اند. گزارش‌ها از افزایش شدید اشتهای خریداران جنوب شرق آسیا برای اسلب چینی حکایت دارد. تخمین زده می‌شود که تنها در هفته گذشته، بین ۱۰۰,۰۰۰ تا ۳۰۰,۰۰۰ تن اسلب چین به مقصد اندونزی معامله شده باشد. جذابیت این معاملات برای چینی‌ها به حدی است که حاشیه سود فروش اسلب را حدود ۲۰۰ یوان (۲۹ دلار) در هر تن تخمین می‌زنند. یک تاجر چینی با کنایه به قیمت نزدیک اسلب و ورق گرم گفت: «حالا آرد از نان گران‌تر شده است!»

این تقاضا باعث شد تا یک کارخانه بزرگ اندونزیایی قیمت پیشنهادی اسلب خود برای ماه جولای را به ۵۴۰ دلار فوب افزایش دهد که نسبت به ۴۷۰ دلار پیش از جنگ، جهشی ۷۰ دلاری نشان می‌دهد. در ویتنام نیز انتظار می‌رود قیمت اسلب به ۵۷۰ دلار فوب برسد.

با این حال، در بازار بیلت وضعیت متفاوت بود. با وجود جهش قیمت نفت به دنبال تحولات خلیج فارس، قیمت بیلت در آسیا نزولی بود. دلیل این امر، ضعف مفرط تقاضا برای محصولات طویل در جنوب شرق آسیا عنوان شد. معامله‌ای برای بیلت ۵SP چین به اندونزی با قیمت ۴۸۵-۴۸۷ دلار CFR انجام شد که نسبت به معاملات ۴۹۰-۴۹۱ دلاری دو هفته قبل کاهش داشت. در فیلیپین نیز خریداران کاملاً سکوت اختیار کرده بودند. متال بولتن در نتیجه قیمت بیلت وارداتی به مانیل را با ۲.۵ دلار کاهش به ۴۸۵ دلار و به اندونزی را با ۳ دلار کاهش به ۴۸۵-۴۸۷ دلار ارزیابی کرد. این واگرایی قیمت (اسلب گران، بیلت ارزان) نشان‌دهنده آن است که کمبود ناشی از ایران، بازار ورق را بیشتر از میلگرد تحت تأثیر قرار داده است.