توسعه آهن و فولاد گل‌گهر در ایستگاه ۳۰۰ همت؛ مقصد، زنجیره کامل فولاد

وی همچنین تأکید کرده که تکمیل زنجیره کامل فولاد در گل‌گهر کمتر از ۴۸ ساعت زمان می‌برد. در همین دیدار، فرشید فرخ‌نژاد، مدیرعامل بانک ملت، بر استفاده از ابزار‌های نوین مالی از جمله اوراق گام و تسهیلات ارزی و ریالی برای شتاب بخشی به طرح‌های توسعه‌ای تأکید کرده است.

اهمیت این خبر زمانی روشن‌تر می‌شود که جایگاه توسعه آهن و فولاد گل‌گهر در زنجیره منطقه‌ای گل‌گهر در نظر گرفته شود. این مجموعه با هدف توسعه حلقه‌های میانی و نهایی زنجیره فولاد شکل گرفته و پروژه فولادسازی و نورد گرم آن، یکی از مهم‌ترین حلقه‌های این مسیر محسوب می‌شود. ظرفیت طراحی شده برای پروژه فولادسازی و نورد گرم، حدود ۳ میلیون تن ورق گرم در سال است، محصولی که می‌تواند بخشی از نیاز صنایع پایین‌دستی به ورق را پوشش دهد و هم‌زمان ارزش افزوده بیشتری نسبت به فروش محصولات میانی ایجاد کند.

از این منظر، توسعه گل‌گهر را نمی‌توان تنها با معیار «چند پروژه افتتاح شد» سنجید. شاخص مهم‌تر آن است که این پروژه‌ها تا چه اندازه می‌توانند گلوگاه‌های زنجیره فولاد را کاهش دهند. اگر سرمایه‌گذاری ۳۰۰ همتی به افزایش تولید محصول نهایی، کاهش وابستگی به حلقه‌های بیرونی، توسعه صادرات و افزایش بهره‌وری سرمایه منجر شود، اثر اقتصادی آن بسیار فراتر از ارزش اسمی پروژه‌ها خواهد بود.

یکی از مزیت‌های مهم منطقه گل‌گهر، دسترسی به ذخایر و زیرساخت‌های معدنی و امکان ایجاد زنجیره‌ای یکپارچه از سنگ آهن تا محصول فولادی است. در چنین ساختاری، توسعه آهن و فولاد می‌تواند به جای آنکه تنها یک واحد تولیدی مستقل باشد، بخشی از یک اکوسیستم صنعتی بزرگ‌تر عمل کند.

این موضوع از منظر اقتصاد صنعتی اهمیت زیادی دارد، زیرا در زنجیره‌های طولانی فولاد، هرچه حلقه‌های تولید از یکدیگر فاصله بیشتری داشته باشند، هزینه حمل، تأمین، موجودی و ریسک اختلال افزایش پیدا می‌کند. بنابراین، مزیت «تکمیل زنجیره» تنها افزایش ظرفیت نیست، بلکه می‌تواند به معنای کاهش هزینه مبادله و افزایش تاب‌آوری تولید باشد.

پروژه فولادسازی و نورد گرم گل‌گهر نیز از همین منظر اهمیت دارد. برآورد‌های قبلی نشان می‌دهد بهره‌برداری از این پروژه می‌تواند حدود ۱۱۱۰ شغل مستقیم و ۳۳۲۰ شغل غیرمستقیم ایجاد کند. همچنین محصول نهایی آن ورق گرم با عرض ۱۰۰۰ تا ۱۸۰۰ میلی متر و ضخامت ۰.۸ تا ۲۰ میلی متر خواهد بود که دامنه قابل توجهی از مصارف صنعتی را پوشش می‌دهد.

نکته مهم در این خبر حضور بانک ملت است. این حضور نشان می‌دهد در شرایطی که پروژه‌های بزرگ صنعتی با افزایش هزینه سرمایه‌گذاری، تورم، محدودیت منابع و نوسان نرخ ارز مواجه‌اند، تأمین مالی به اندازه اجرای فنی پروژه اهمیت پیدا کرده است.

اشاره بانک ملت به اوراق گام و تسهیلات ارزی و ریالی از همین زاویه قابل توجه است. استفاده از ابزار‌های تأمین مالی زنجیره‌ای می‌تواند فشار بر منابع نقدی شرکت را کاهش دهد و امکان ادامه پروژه‌های سرمایه بر را فراهم کند. اما موفقیت این مدل به یک شرط اساسی وابسته است، منابع مالی باید به پروژه‌هایی اختصاص یابد که بازده عملیاتی و جریان نقدی قابل اتکا ایجاد می‌کنند، نه تنها افزایش ارزش دارایی‌ها.

از سوی دیگر، صنعت فولاد ایران با محدودیت‌های ساختاری انرژی نیز مواجه است؛ بنابراین حتی اگر سرمایه‌گذاری و تأمین مالی پروژه‌ها حل شود، مساله برق، گاز، آب و زیرساخت حمل و نقل می‌تواند به گلوگاه بعدی تبدیل شود. در چنین شرایطی، افتتاح پروژه به تنهایی به معنای تحقق ظرفیت اسمی نیست.

اکنون می‌توان گفت روبان ۳۰۰ همتی گل‌گهر بیش از آنکه پایان یک مسیر باشد، آغاز مرحله سخت‌تر توسعه است. مرحله‌ای که در آن باید مشخص شود سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده چه میزان تولید واقعی، فروش، صادرات، اشتغال و ارزش افزوده ایجاد می‌کنند.

اگر پروژه‌های جدید گل‌گهر بتوانند حلقه‌های زنجیره را به یکدیگر متصل کنند و از ظرفیت معدنی منطقه برای تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر استفاده شود، این مجموعه می‌تواند از یک قطب بزرگ معدنی ـ فولادی به یک هاب صنعتی یکپارچه تبدیل شود. اما اگر محدودیت انرژی، تأمین مالی و زیرساختی پابرجا بماند، بخشی از این سرمایه‌گذاری‌ها ممکن است برای مدتی طولانی در فاصله میان «افتتاح» و «بهره‌برداری اقتصادی» باقی بماند.

در نهایت، ارزش واقعی ۳۰۰ همت نه در مراسم افتتاح، بلکه در تعداد تن محصولی که پس از افتتاح تولید می‌شود، میزان ارزآوری، کاهش هزینه زنجیره و بازدهی سرمایه مشخص خواهد شد. گل‌گهر اکنون سرمایه بزرگی برای بریدن روبان روی میز دارد، چالش اصلی، تبدیل این روبان به جریان پایدار تولید و درآمد است.

*تیتر20