بررسی سه طرح مسئولیت اجتماعی شرکت گهرزمین در سیرجان؛ بازار، مدرسه، خوابگاه؛ سه نشانی از یک تعهد

طرح‌های مسئولیت اجتماعی زمانی در زندگی مردم دیده می‌شوند که به نیازهای مشخص یک شهر پاسخ دهند. در تفاهم‌نامه تازه گهرزمین، سه حوزه انتخاب شده است که هرکدام گروهی متفاوت از شهروندان را دربرمی‌گیرد: بازاریان و مراجعه‌کنندگان بازار، دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان، و دانشجویانی که برای ادامه تحصیل به اقامتگاهی مناسب نیاز دارند.

بازسازی بازار سیرجان در استان کرمان قرار است در چند مرحله پیش برود. بر اساس توضیحات ارائه‌شده توسط امرایی، مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی گهرزمین، درباره طرح، ابتدا ورودی‌ها و خروجی‌های بازار سامان می‌یابند؛ سپس نوبت به فضاهای داخلی می‌رسد و بخش‌هایی که دچار آسیب یا مشکل شده‌اند، ترمیم می‌شوند. در این برنامه، مقاوم‌سازی در کنار توجه به معماری و زیبایی بازار قرار گرفته است.

این ترتیب اهمیت دارد. ورودی و خروجی، نخستین نقطه تماس مردم با بازار است، اما کیفیت بازار به ظاهر آن محدود نمی‌شود. اگر فضاهای داخلی همچنان فرسوده بمانند، تغییر در نمای بیرونی اثر کاملی بر تجربه کسبه و شهروندان نخواهد داشت. برنامه چندمرحله‌ای بازسازی این امکان را فراهم می‌کند که نیازهای بخش‌های مختلف بازار به‌تدریج بررسی و برطرف شود؛ البته نتیجه نهایی آن به کیفیت اجرا و هماهنگی با کسانی بستگی دارد که هر روز در بازار کار می‌کنند.

بازسازی بازاری که هنوز در زندگی شهر حضور دارد

بازار، برخلاف بنایی که فقط برای بازدید به آن سر می‌زنند، فضایی زنده و در حال استفاده است. کاسب باید بتواند کار کند، مشتری باید راه خود را پیدا کند و عملیات مرمت نیز باید با ویژگی‌های معماری بازار سازگار باشد. از همین رو، بازسازی موفق آن به توجه هم‌زمان به ایمنی، کارکرد و سیمای فضا نیاز دارد؛ همان سه وجهی که در توضیح برنامه گهرزمین دیده می‌شود.

برای شرکت معدنی و صنعتی گهرزمین، ورود به چنین طرحی فرصتی است تا مسئولیت اجتماعی خود را در یکی از فضاهای عمومی سیرجان نشان دهد. اثر این سرمایه‌گذاری به زمان افتتاح یا پایان عملیات محدود نخواهد بود. اگر بازسازی با دقت انجام شود، کسبه و شهروندان هر روز از نتیجه آن استفاده خواهند کرد.

تعهد «گهرزمین» به مدرسه‌سازی

محور دوم تفاهم‌نامه، ساخت مدرسه‌ای ۱۲ کلاسه در سیرجان و ادامه برنامه مدرسه‌سازی است. مدرسه‌سازی از روشن‌ترین شکل‌های سرمایه‌گذاری اجتماعی به شمار می‌آید، زیرا منفعت آن در طول سال‌های تحصیل دانش‌آموزان ادامه پیدا می‌کند. یک ساختمان آموزشی مناسب می‌تواند فضای بهتری برای یادگیری فراهم کند و بخشی از دغدغه خانواده‌ها درباره محیط تحصیل فرزندانشان را کاهش دهد.

البته ارزش یک مدرسه تنها به تعداد کلاس‌های آن سنجیده نمی‌شود. دسترسی دانش‌آموزان، کیفیت فضاهای آموزشی و تجهیز و نگهداری ساختمان نیز تعیین می‌کند که این طرح تا چه اندازه به نیاز منطقه پاسخ دهد.

هزینه‌کرد شرکت‌های معدنی برای ساخت مدرسه در شهرهای مجاور معدن، راهی است برای آنکه بخشی از منافع فعالیت اقتصادی به زندگی روزمره مردم منطقه بازگردد. مدرسه از زیرساخت‌هایی است که اثر آن به زمان محدود نمی‌شود؛ نسل‌های پی‌درپی از آن استفاده می‌کنند. وقتی نیاز آموزشی شهر با مشارکت مجموعه‌ای تأمین می‌شود که در همان منطقه فعالیت دارد، مسئولیت اجتماعی از یک عنوان کلی به فضایی قابل استفاده برای کودکان و خانواده‌ها تبدیل می‌شود.

اهمیت این مشارکت فقط در ساخت ساختمان نیست. انتخاب محل مدرسه بر اساس نیاز واقعی، فراهم کردن فضای آموزشی ایمن و مناسب و پیش‌بینی امکانات و نگهداری آن تعیین می‌کند که سرمایه‌گذاری شرکت تا چه اندازه اثرگذار باشد. برای شرکت‌های معدنی، مدرسه‌سازی فرصتی است تا در کنار فعالیت معدنی، سهمی ماندگار در آینده شهرهای پیرامون خود داشته باشند؛ سهمی که نتیجه‌اش را می‌توان در دسترسی بهتر کودکان به آموزش دید.

خوابگاهی برای ۵۰۰ دانشجوی دختر

سومین طرح مسئولیت اجتماعی «گهرزمین» به دانشگاه صنعتی سیرجان مربوط است. طبق توضیحات ارائه‌شده در اعلام خبر از سوی امرایی، مدیرعامل گهرزمین، محل اقامت قبلی دانشجویان دختر از کیفیت و شرایط لازم برخوردار نبوده و خوابگاه جدیدی با ظرفیت ۵۰۰ نفر، با همکاری دانشگاه احداث شده و اکنون در حال تکمیل است. بنا بر برنامه اعلام‌شده، انتظار می‌رود این خوابگاه تا اواسط سال آینده به بهره‌برداری برسد.

برای دانشجوی غیربومی، خوابگاه بخشی از امکان ادامه تحصیل است. کیفیت محل اقامت بر آسایش و فرصت مطالعه او اثر می‌گذارد و برای خانواده‌ای که فرزندش را به شهری دیگر می‌فرستد نیز اهمیت دارد. به همین دلیل، تکمیل خوابگاه دخترانه را می‌توان فراتر از افزودن ظرفیت اسکان دید: این طرح، در صورت بهره‌برداری با امکانات مناسب، به بهتر شدن شرایط تحصیل ۵۰۰ دانشجو کمک خواهد کرد.

کنار هم قرار گرفتن بازار، مدرسه و خوابگاه، تصویری از دامنه مسئولیت اجتماعی شرکت معدنی صنعتی «گهرزمین» ارائه می‌دهد. یک طرح به فضای اقتصادی و عمومی شهر می‌پردازد، دیگری به آموزش دانش‌آموزان و سومی به زندگی دانشجویی. وجه مشترک هر سه، پیوندشان با نیازهایی است که بیرون از محدوده فعالیت صنعتی شرکت قرار دارند، اما در زندگی مردم سیرجان اثر می‌گذارند.

در توضیحات ارائه‌شده درباره این همکاری، بر استفاده از توان گهرزمین برای توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی منطقه سیرجان تأکید شده است. امضای تفاهم‌نامه آغاز این مسیر است. مردم اثر آن را زمانی خواهند دید که بخش‌های بازسازی‌شده بازار قابل استفاده باشند، دانش‌آموزان در مدرسه تازه درس بخوانند و دانشجویان دختر به خوابگاهی با شرایط مناسب نقل مکان کنند. آن زمان، سه تعهد روی کاغذ به سه امکان ملموس در زندگی شهر تبدیل شده‌اند.